Onderzoek bij de Vereniging - introductie


Nederlands onderzoek naar de bibliotheeksector is schaars. De informatie die voorhanden is, is vaak fragmentarisch van aard. Over veel belangrijke aspecten van het bibliotheekgebruik is niets bekend. Bovendien ontbreekt een theoretisch kader waarin onderzoeksresultaten geplaatst kunnen worden. Op vele vragen met betrekking tot bibliotheekgebruik is dus slechts ten dele of helemaal geen antwoord te geven

Met deze woorden omschreef onderzoeker Mariëtte van der Burg in 1989 het Nederlandse bibliotheekonderzoek. Inmiddels is er veel veranderd en heeft de Vereniging een onderzoeksfunctie.


Waarom een onderzoeksfunctie?
Wat hebben bibliotheken aan deze functie?
Welke onderwerpen?
Wie zijn de onderzoeksmedewerkers?
Wat is Bibliotheekonderzoek.nl?

Waarom een onderzoeksfunctie?

De onderzoeksfunctie van de Vereniging beoogt het volgende voor bibliotheken en bibliotheekonderzoekers te betekenen:

• Vraagbaak voor pbc’s, bibliotheken en onderzoekers
• Versnippering van onderzoeksbevindingen tegengaan
• Verdieping op methodologisch en theoretisch vlak
• Versterking van beleid met empirische gegevens en analyses
• Bijdrage in het proces van bibliotheekvernieuwing.
• Vernieuwing op onderzoeksgebied en op andere domeinen
  (bijdrage aan taken als ICT, kwaliteitszorg, leesbevordering)

• Meer inzicht in de eigen sterkten, zwakten, kansen en bedreigingen. Hierbij valt te denken aan onbereikte doelgroepen voor wie de dienstverlening wel relevant kan zijn (kans), de omvang van ontlezing en de opkomst van concurrerende informatieverschaffers (bedreiging), de klantvriendelijkheid van het personeel (sterkte) of het imago bij jongeren (zwakte)
• Kostenbesparing en kwaliteitsverbetering: de Vereniging beoogt in samenwerking met diverse onderzoekers en marketeers in het veld bibliotheken te voorzien van goede onderzoeksinstrumenten, deels om te voorkomen dat op diverse plekken in het land het wiel opnieuw wordt uitgevonden.
• Inzamelen van best practices: in het kader van het project Beelden en Richtlijnen zijn inmiddels bijna 200 voorbeelden van nieuwe bibliotheekactiviteiten ingezameld.
• Ondersteuning bij onderzoek dat studenten uitvoeren: wanneer studenten voor hun bibliotheekonderzoek tips of informatie nodig hebben kunnen zij een beroep doen op de onderzoeksmedewerkers.

• Inzamelen van bibliotheekstatistieken in het kader van het Branche Informatie Systeem (BIS).
• Klant- en medewerkerstevredenheid in het kader van kwaliteitszorg.
• Afhakersonderzoek: wie verlengen waarom hun lidmaatschap niet?
• Niet-gebruikers: welke lenersgroepen zijn waarom geen lid van de bibliotheek?
• Jongeren en andere doelgroepen: welk imago heeft de bibliotheek bij hen en waarom gebruiken zij de instelling (niet)?
• Trendanalyse: welke ontwikkelingen zijn zichtbaar in het mediagebruik en informatiezoekgedrag binnen en buiten de bibliotheek?

Wat is Bibliotheekonderzoek.nl?
Tegelijk met de vernieuwde Verenigingssite is op de ledenvergadering van 9 juni 2005 de nieuwe branchesite www.bibliotheekonderzoek.nl gepresenteerd. De site is opgericht om tegemoet te komen aan de behoefte aan statistische- en onderzoeksgegevens. Bibliotheekonderzoek.nl fungeert als platform voor alles wat aan onderzoek en statistiek in de branche van openbare bibliotheken plaatsvindt. Verder is de website bedoeld om nieuw onderzoek te stimuleren en mogelijk te maken.

BIS en Klantenonderzoek
Eén van de voornaamste pijlers van Bibliotheekonderzoek.nl is de online doorzoekbare database van het Branche Informatiesysteem (BIS). De zoekresultaten kunnen naar wens in bijvoorbeeld grafiekvorm gepresenteerd worden. De gegevens in de database vormen een selectie van rechte tellingen op gebieden als collectie, leden, openingsuren etc. Daarnaast zijn er de belangrijkste kengetallen te vinden, bijvoorbeeld gebruikerspercentages en aantal beschikbare banden per inwoner. Er zijn geen tot individuele bibliotheken herleidbare gegevens te vinden, maar alleen gemiddelden op het niveau van klassengrootten en/of op provincieniveau. Naast het BIS is er de database van het Klanttevredenheidsonderzoek. De ontsluiting van deze database is vergelijkbaar aan die van het BIS.  Deze twee databases maken benchmarking met de eigen resultaten mogelijk.   

Medewerkerstevredenheidsonderzoek
Een groot aantal bibliotheken heeft, of gaat het medewerkerstevredenheidsonderzoek afnemen. Naar alle waarschijnlijkheid zullen de resultaten van deze onderzoeken binnenkort ook op deze website te vinden zijn.

Onderzoeksinformatie
Op Bibliotheekonderzoek.nl is daarnaast informatie te vinden over onderzoeksinstrumenten als het medewerkerstevredenheidsonderzoek, een format voor het afhakersonderzoek en de kinderenquête. Verder bevat de site onderzoeksrapporten, links, modellen en overzichten van relevante publicaties en dito artikelen uit het vakblad Bibliotheek. Ook streeft Bibliotheekonderzoek er naar om de internationale ontwikkelingen in beeld te brengen.

Enquêtes
Een handige applicatie op deze site is de mogelijkheid voor de redactie om zelf webenquêtes op te stellen en automatisch te laten verwerken. Dit biedt onder meer de mogelijkheid om de BIS-enquête in de toekomst online te zetten. Voor kleine onderzoekjes of vragen waar een snel antwoord noodzakelijk is, is er een poll te vinden op de homepage.

Voor wie?
Bibliotheekonderzoek.nl richt zich op meerdere doelgroepen binnen de branche, als beleidsmedewerkers, managers, bestuurders en medewerkers van bibliotheken en de Vereniging. Daarnaast hopen we dat de diverse overheden, centraal, provinciaal en gemeentelijk, hun weg naar Bibliotheekonderzoek.nl zullen vinden. Een klein gedeelte van www.bibliotheekonderzoek.nl zal alleen voor leden toegankelijk zijn, die daarvoor gebruik kunnen maken van hun logingegevens voor de verenigingssite. Op dit moment staan er alleen nog openbaregegevens op de site.

Door wie?
Bibliotheekonderzoek.nl is een idee van Stadsmonitor Vlissingen en de Vereniging van Openbare Bibliotheken. Als ontwikkelaar van de site is gekozen voor Exed Internet in Dronten, dat gespecialiseerd is in de bouw van databases. Voor de vormgeving, die aansluit op die van de Verenigingssite, is Comma-S Ontwerpers verantwoordelijk. De redactie berust bij de afdeling Kennis & Communicatie van de Vereniging, waar ook het onderzoekscluster onder valt. Ook het vakberaad Bibliotheekonderzoek speelt er een belangrijke rol in.

Oproep
De redactie van Bibliotheekonderzoek.nl streeft er naar om zoveel mogelijk onderzoeken binnen de branche aan de leden beschikbaar te stellen. In dit kader verzoeken wij u om uw onderzoeksrapporten en –notities aan Bibliotheekonderzoek beschikbaar te stellen, eventueel achter het wachtwoord.
Klik hier wanneer u uw onderzoeksrapporten en/of –notities aan Bibliotheekonderzoek beschikbaar wil stellen.

Naar boven